روایت

این کتاب، با همه اشارات تاریخی ظاهراً واقعی که در آن وجود دارد، بهرحال یک ( رمان ) است، و مثل همه رومان ها و داستان های دیگری، در عین حال که ممکن است از واقعیات الهام و بهره بگیرد، هیچ یک از حوادث و شخصیت های آن حقیقی نیستند و علیرغم شباهت بعضی از آنها با حوادث و شخصیت های حقیقی ، داستان مطلقاً ساخته و پرداخته ذهن و احساس و دریافت و سلیقه ها و داوری های آگاهانه و ناخود آگاه نویسنده است و بدون شک اگر کسى «نوار» و «دنباله نوار» را که انگیزه نگارش کتاب بوده، گوش کند هیچ رابطه «واقعى» میان این دو نمى‌تواند بیاب زمانى که کتاب «چشمهایش» انتشار یافت خیلى‌ها گفتند که استاد ماکان، قهرمان داستان، کمال‌الملک است، خیلى‌ها هم اظهار عقیده کردند که ارانى است. بعضى‌ها هم که خود را در کار هنر وارد مى‌دانستند مدعى شدند که علوى با ترکیبى از خودش و این دو نفر پرسوناژ اصلى داستان را ساخته است. او در آن زمان در برابر تمام این اظهارعقیده‌ها سکوت مى‌کرد و اگر کسى با سماجت از او درباره استاد ماکان مى‌پرسید، به یک کلمه «نمى‌دانم» اکتفا مى‌کرد. اما چندسال پیش از مرگش وقتى کسى از او پرسید: «آقابزرگ، این استاد ماکان کیست؟» محجوبانه و مظلومانه جواب داد : «خودمم و من فکر مى‌کنم که «فرود» هم کسى جز خود آقابزرگ نیست.