نوالیس

کتاب «نوالیس» ترجمه‌‌ای از گزیده نوشته‌های سیاسی و اجتماعی نوالیس (فریدریش فون هاردنبرگ)، از متفکران دوران رمانتیسم آلمان است. نوالیس در تاریخ اندیشه معمولا به عنوان شاعر، عارف و چهره‌ای برجسته در رمانتیسم ینا شناخته می‌شود، اما این کتاب وجه دیگری از او را آشکار می‌کند؛ متفکری که عمیقا درگیر مسائل سیاسی، اجتماعی و تاریخی زمانه‌ی خویش بود. آنچه نوشته‌های او را متمایز می‌کند، تلاش برای یافتن راهی میان دو قطب متضاد عصر جدید است: از یک سو آزادی فردی که میراث روشنگری و انقلاب فرانسه بود، و از سوی دیگر نیاز به پیوندهای اجتماعی، سنت و همبستگی جمعی. بسیاری از رمانتیک‌های آلمانی می‌کوشیدند از این دوگانه عبور کنند و شکلی از زندگی سیاسی را تصور کنند که نه به فردگرایی افراطی بینجامد و نه به اقتدارگرایی صرف. مهم‌ترین بخش‌های کتاب شامل آثاری چون رساله‌ی مشهور «مسیحیت یا اروپا (1799)»، «پاره‌های پراکنده (1795-1800)» و «گزین‌گویه‌های سیاسی (1798)» است. در این متون، نوالیس بارها به این ایده بازمی‌گردد که جامعه صرفا مجموعه‌ای از افراد نیست، بلکه موجودیتی زنده و معنوی است که به نوعی وحدت درونی نیاز دارد. او به شدت از نگاه صرفا عقلانی به سیاست فاصله می‌گیرد و معتقد است که تخیل، ایمان، فرهنگ و احساس تعلق نیز در شکل‌گیری یک جامعه‌ی سالم نقشی اساسی دارند. برای مثال، در «مسیحیت یا اروپا»، نوالیس با نگاهی نوستالژیک به اروپای قرون وسطی می‌نگرد و از نوعی وحدت معنوی سخن می‌گوید که به باور او در جهان مدرن از میان رفته است. با این حال، نباید این متن را صرفا ستایش گذشته تلقی کرد. آنچه او در جست‌وجویش است، بازسازی گذشته نیست، بلکه یافتن بنیانی معنوی برای آینده‌ی اروپا است؛ آینده‌ای که بتواند از پراکندگی‌های انسان مدرن عبور کند. البته باید دقت کرد که نوالیس فیلسوفی نظام‌ساز به معنای کلاسیک کلمه نیست و بسیاری از نوشته‌هایش در قالب قطعه‌ها، یادداشت‌ها و تأملات کوتاه نوشته شده‌اند. در پایان، کتاب حاضر برای دانشجویان فلسفه، علوم سیاسی، تاریخ اندیشه و کسانی که می‌‌خواهند با ابعاد سیاسی رمانتیسم آلمان و اندیشه‌های سیاسی نوالیس آشنا شوند، پیشنهاد می‌شود.